ادبیات عرفانی معاصر

ا         بود مؤمن خدا خواه و خدا جو                         هميشه نيت او پاك و نيكو

          دل خاشع تن خاضع مر او راست                      نلغزاند برون پا از ره راست

          به  گاه  دوستي  آلايشش  نيست                  به كردار و عمل غل و غشش نيست

          به خود پردازد و در خود بود گم                         نپردازد به كار و بار مردم

          ز خود بر خود هميشه بيم دارد                      ولي مردم ز خود ايمن گذارد

          نهفته  در نگاهش  معرفت ها                         گرفته بهره ي عبرت سراپا

          همه خاموشيش حكمت دهد بار                    حقيقت گويد آيد چون به گفتار

          بود  دانائي اش  با بردباري                            خرد دارد ولي

از مه روي خويشتن باز گشا نقاب را                       ساز ز ماه روي خود منفعل آفتاب را

در ره عشق تو ز كف برده قرار و اختيار                     اشك سبك عنان من صبر گران ركاب را

تا نشود غمت عيان منع من از فغان كني                چاره بگو چسان كنم اين همه اضطراب را

داده به باد جلوه ات صبر غريب و آشنا                    برده ز دست غمزه ات طاقت شيخ و شاب را

منع من از فغان كني در غمت اي قرار جان               از دل و جان من غمت برده توان و تاب را

لعل شكر فشان تو برده ز دست غنچه را                 ديده ي در فشان من كرده خجل سحاب را

جلوه ي عارفانه كن بحر وجود جنبش آر                 بو كه كني به لطف خود متحد اين حباب را

غمزه ي جاودانه ات برده قرار عاشقان                   از چه پسندي اي صنم بر همه اين عقاب را

نرگس نيم خواب تو تا زده راه طاقتش                   فاني دل فكار من كرده وداع خواب را

الهي لا تؤدبني بعقوبتك و لا تمكر بي في حيلتك

خداوندا مفرسايم ز غم تن                       به زندان عقاب خود ميفكن

به شهرستان لطف خود رسانم                 ز زندان عقوبت وارهانم

گناهم بي حد است و طاعتم كم               ز بار معصيت پشتم بود خم

تهيدست آيمت خواهم به درگاه                به همره نيست هيچم توشه ي راه

به اصلاح آورم مگذر ز تدبير                       ز پا آفتاده ام دستي ز من گير

مكن اهمال و مگذارم به خود باز                 بزرگي كن به كارم چاره اي ساز

مناجات علي امشب ز نخلستان نمي آيد/

نواي دلنشين او به گوش جان نمي آيد

چه شبهائي كه مست از صوت يا رب يا ربش بودي /

نوائي ديگر از آن شاه انس و جان نمي آيد

ملك اندر فلك مي گويد امشب ماتم مولا /

كه آوائي دگر از آن شه مردان نمي آيد

در اين عالم به مانند علي عالي اعلا /

شجاع و عادل دلسوز و با وجدان نمي آيد

علي كز ذو الفقارش آب دادي دشت ايمان را /

دگر با گفتن تكبير در ميدان نمي آيد

          عشق اگر در سينه اي ماوا كند                    كور مادرزاد را بينا كند

          شهسوار عشق اگر جولان كند                      كودكي را فارس ميدان كند

          من همان طفل دبستانم كه دوست                گفت برگو گفتم و گفتن از اوست

          زيره اي آوردم از كرمان كه تا                         شايد افتد در خور خوان شما

بازآ كه از خيال تو در دل نمانده تاب                        در چشم جان ز هجر تو آبست جاي خواب

مهر است اين به نرگس مست تو يا دلال                 قهر است اين به ابروي تو يا بود عتاب

اين سنبل است در بر گل يا به ملك حسن               افكنده سايه بر سر مهتاب آفتاب

لطف است اين به لعل لبت يا جهان جان                  زلف است اين به ماه رخت يا كه مشك ناب

تابنده اي كه بنده ي جود و سخاي توست                ابواب خاك (سبع طباقا") چو نه قباب

عشقت به سينه داده چنان باده سرخوشي              داغت به دل نهفته چو در لاله رنگ و آب

سحرگه چون به ياد او نگاهي سو بسو كردم               بجز رويش نديدم من به هر سوئي كه رو كردم

به راه كعبه ي مقصود سد راه خود بودم                    ز خود برداشتم گامي طواف كوي او كردم

مرا اين بس عجب آمد كه جا در خانه دل داشت           دل آرامي كه عمري كو بكويش جستجو كردم

زبان حال عاشق را چو خود ناگفته ميدانست               زماني با لب خاموش با او گفتگو كردم

ز خال عارضش نقش سيه بختي خود خواندم              پريشاني خاطر را قياس از موي او كردم

          شوم مقيم به درگاه پير باده فروش              مگر كه از سر مهر افكند يكي نظرم

          ز مهر پير دلم ميشود چو آينه پاك                  كند ز سر دو عالم اشاره اش خبرم

          رسد به دامن پير مغان اگر دستم                  شود غبار كف پاي پير تاج سرم

          ز دست پير طريقت اگر بنوشم جام              چو آفتاب ببخشد فروغ بيشترم

          مس وجود مرا ميكند به زر تبديل                 چو كيمياي ولايت جلا دهد گهرم

          كسيكه گشت دلش با صفا تواند گفت            كه پرتو افكن خورشيد و انجم قمرم

ا         نيست دنيا جز جبابي و سراب                   زين سبب فرمود وابنوا للخراب

          خانه ي دنياست چون نقشي بر آب              چند ماند روي آبي مر حباب ؟

          جز فراق دوستان در وي مجوي                نوش آن نيش است گرد وي مپوي

          خضر را گويند عمرش دائم است               غير مرگ دوستان او را چه هست؟

          زندگي بعد از عزيزان مردگي است            مردن از هجران ايشان زندگي است؟

          ايها   الموت   الذي   امهلتني                     كيف  ابقي  بعد  ما  اهملتني ؟

          جان جانم رفت و بيجانان شدم                   عقلم از سر رفت و سرگردان شدم

          پادشاه   ملك   اقليم     وجود                     ترك ما بنموده فرموده صعود

          شاه خوبان حضرت سلطانعلي                   كعبه ي ايقان هر صاحبدلي

قبله اهل نياز گر نبود روي دوست                    از چه بود در نماز روي همه سوي دوست

در نظرم روي دوست جلوه گر آمد چنانك              هر طرفي رو كنم مينگرم روي دوست

كرده صبا صبحدم باز مگر موي او                     كز همه سو بر مشام ميرسدم بوي دوست

ميبردم ساربان گر چه ز كويش و ليك                   مي كشدم از قفا سلسله ي موي دوست

گشت بسي مرغ دل گرد همه كوه و دشت              باز نشيمن گرفت در خم گيسوي دوست

فارغم از گفتگو تا كه مرا بر دهان                       مهر خموشي نهاد لعل سخنگوي دوست

ا         گر ساكن ميخانه و گر سوي كنشتيم            ما دامن معشوق خود از دست نهشتيم

          در كعبه و بتخانه و در دير و كليسا             جز يار نديديم به هر جاي كه گشتيم

          ما طالب اوئيم كه اندر تك و پوئيم               گر قائد بحريم و اگر سائر دشتيم

          در پاي خم امروز چرا باده ننوشيم              فرداست كه ما بر سر خمها همه خشتيم

          هر چند كه در دوزخ هجريم گرفتار            از وصل دل آرام طلبكار بهشتيم

          جز درس وفا از كتب عشق نخوانديم           در مزرع دل جز گل توحيد نكشتيم

          در پهلوي گلها چه بغلطيم كه خاريم             در حلقه ي خوبان چه نشينيم كه زشتيم

          به كوي يار مرا بار در گل افتاده                         فتاده بار من اما به منزل افتاده

          گمان مدار خلاصي دل از آن سر زلف                 كه با هزار جنون در سلاسل افتاده

          مكش كمان ز كمين دلبرا بغمزه كه دل                   به ياد تير نگاه تو بسمل افتاده

          دو طره ي تو ز كف تيغ آفتاب گرفت                   كه از يمين و يسارت حمايل افتاده

          بداغ لاله رويت حواله ي دل ماست                      كه شور عشق تو اندر قبايل افتاده

          ز سحر چشم تو ايمن نيم كنون كه دو ماه               به آفتاب جمالت مقابل افتاده

ابياتي انتخابي از مثنوي طولاني فؤاد كرماني كه در شرح زندگاني خود و مصاحبه با عرفاي زمان خود سروده است:

.....     زاهد از تدريس قصدش آن بود                       كآشنا با حاكم ظالم شود

          او در اين نيت چو از حق است دور                 كي به تاريكي كند ادراك نور

          آنكه دل پيوند دارد با يزيد                              كي شود آگه ز حال بايزيد

          عالمي كش فخر قرب ظالم است                جاهلي باشد كه ننگ عالم است

          علم را بهر رياست هر كه خواست                 بر هلاك عالم آن جاهل بخاست

          دشمني با اولياء آن كس نمود                     كاندر اين عالم رياست دوست بود

          خصمي او با بزرگان زين طمع                       بالاصاله بود و باقي بالتبع

          روز را طماع بيند مدلهم                              ان حب الشي ء يعمي و يصم

          آنكه بندد بر خدا قول دروغ                           حق نخواهد داد امرش را بلوغ

مرحوم علي احمدي كرماني (1287-1366 شمسي ) كه از سالكان طريقت نعمت اللهي گنابادي بوده و داراي ذوق سرشار و قريحه ي شعري بسيار عالي بوده است ابتدا سئوالاتي درباره امام زمان عج را در قالب قصيده اي به خدمت آية الله محمد جواد صافي گلپايگاني  ره ميفرستد . جناب صافي چون كسالت داشتند جواب سئوالات را به فرزند خود شيخ لطف الله صافي محول مي نمايند و پس از رفع كسالت پاسخي عالمانه و عارفانه در قالب مثنوي سروده و مرحمت ميفرمايند كه تحت عنوان صافي نامه تا به حال سه بار چاپ شده است .

                              پرسش علي احمدي كرماني (صافي نامه)

          آوخ كه رفت جمله ي دارائي                             از دست من تمام توانائي

          بازوي زورمند پلنگ افكن                                  سرپنجه كمان كش برنائي

          جسم قوي و چستي چالاكي                           هم قامت خدنگ تماشائي

          چون شاخ گل به فصل بهار عمر                         بر كف گرفته ساغر مينائي

با دست نيستي كن خرق حجاب هستي                   تا بر تو كشف گردد سر خدا پرستي

از كعبه ي حقيقت هرگز نشان نيابد                          آنرا كه سد راه است كوه بلند هستي

برقيد جان شكستن بگشاي دست همت                   دربند نفس اي دل تا چند پاي بستي

از لعل باده نوشان در سخن طلب كن                      تا گنج دل بيابي در حال عشق و مستي

خواهي در آسمان جو يا در زمين خدا را                    معراج دل ندارد وصف بلند و پستي

در سخت و سست دنيا غافل مباش از حق              زيرا كه كار عالم در سختي است و سستي

بشكسته باش اي دل كز روي حكمت آمد                انجام هر شكستن آغاز هر درستي

زآن مي كه چون ز خم به سبو ريزد       خيزد ز مغز رخوت مخموري

 آن مي كه گر بلب ببرد اعمي             نا رفته در گلو رهد از كوري

 روزش اگر حجاب ز رخ گيري                خورشيد رخ نهان كند از بوري

مه بيندش اگر به شب اندر بزم             با سر فتد بر كاسه ي فغفوري

هجران كشيده عاشقي ار نو شد         زان مي رهد ز محنت محجوري

        تير تو آندم كه رها شد ز شست              در دل من آمد و تا پر نشست

        در ره عشق تو فتادم ز پاي                   بر سر مهر آي و مرا گير دست

        رو نتواند سوي ميخانه كرد                    هر كه شد از گردش چشم تو مست

        دم نزند از غم درد و بلا                          آنكه بلي گفت به روز الست

        چشم چو بر روي تو واعظ گشود             لب ز نصيحت بر عشاق بست

        اي كه بلندي بودت آرزو                         خاك صفت شو به ره خلق پست

        از مي دوشينه چه صافي چه درد            ساقي گلچهره بيار آنچه هست

        گو سر خم باد سلامت اگر                      سنگ قضا گردن مينا شكست

        گوشه ي ميخانه " مظفر " گرفت            گردنش از رشته ي طامات رست

از ديوان مظفر شيرازي (1312 -1286 شمسي)- با مقدمه و باز نگري دكتر منصور رستگار فسائي – انتشارات كوير 1375

               بهاريه در مدح حضرت رسول اكرم (ص) و امير المؤمنين علي (ع)

        حبذا دي رفت و آمد نوبهار                       رشگ گلزار ارم شد لاله زار...

        از براي قاصد اردي بهشت                       چشم نرگس مانده اندر انتظار

        كاسه هاي لاله شد از اشك ابر                همچو جام باده نوشان پر عقار

        كرده در بر جامه اخضر درخت                     شسته از رخسار گل شبنم غبار......

        در چنين فصلي نمي بايد نشست             بي مي و معشوق اندر لاله زار

قطعه شعر زير نامه ي منظومي است كه مرحوم علي احمدي كرماني (1366 – 1279 شمسي) خطاب به دوست ديرين خود جناب عارف عاليقدر سيد محمود فاني طباطبائي ( فيض علي )- رحمة الله عليه كه از مشايخ بزرگوار سلسله ي نعمت اللهي گنابادي بودند سروده است:

بگذشت زماني كه تو را باز نديدم                      اي مفخر جان شيخ اجل حضرت فاني

شد آنچه مرا بود و تو را بود به چل سال              زين پيش كه بگذشت از آن دور جواني

بوديم بهم همدم و همراز و هم آواز                    بوديم بهم همدل در نقش و معاني

بوديم بهر كوي و به هر خانه و برزن                    هر جاي كه مي كرد رخت نور فشاني

     در انتظار تو چشمم به جستجوست هنوز            ز فرقت تو مرا گريه در گلوست هنوز

    دلم به وعده ي ديدار خويش كردي شاد                جفا مكن كه دل من در آرزوست هنوز

    از آن دمي كه به وصلم لبت حوالت داد                 ز شوق هيچ نگنجم ميان پوست هنوز

    چه خوش بود كه به كف ساز خويش بگرفته          ز در درآيد و گويد كه ما و دوست هنوز

    تو شهريار فقيران و خيل عشاقي                        منم گدا و ديده شاه جوست هنوز

   به جان دوست كه جز دوستي نمي جويد               دلم كه خسته ز بيدا هر نكوست هنوز

    مباش احمدي از دوست نا اميد كه دوست             به وعده اي كه كند فكر آبروست هنوز

از ديوان علي احمدي كرماني( 1366 – 1279 شمسي )– به اهتمام محمد ابراهيم احمدي/ گلشن - 1374